Evet çalışanlar arasında ‘ihbar’ ve ‘ispiyonculuk’ kavramları sık sık birbirine karıştırılıyor ve bu da çoğu zaman suistimallerin raporlanmasında tereddüt yaratıyor.
Toplumumuzda “ihbar etmek” ile “ispiyonculuk yapmak” arasındaki farkı anlamakta hala zorlanıyoruz. Geçmişten gelen “gammazlık” ve “jurnalcilik” gibi sözcüklerin yarattığı kötü izlenim, bugün bile birisini yetkililere şikâyet etmeyi adeta bir ihanete dönüştürüyor. Bu durum özellikle iş hayatında kendini gösteriyor. Çalışanlar, şirketlerinin iyiliği için bile olsa bir yanlışı bildirmeyi ispiyonculuk olarak algılayabiliyor. Bu yüzden bir suistimalle karşılaştıklarında “bildirsem mi yoksa sessiz mi kalsam?” ikilemi yaşıyorlar.
Bu kavramlar birbirine çok benziyor gibi görünseler de aslında aralarında çok önemli bir fark var.
İhbar, bir kişinin tanık olduğu usulsüzlüğü, yolsuzluğu veya hukuka aykırı bir davranışı yetkililere bildirmesidir. İhbarcının amacı çoğunlukla kurumun yararını korumak, zararı önlemek ya da adaletin sağlanmasına katkıda bulunmaktır. Örneğin, bir çalışanın şirketteki yolsuzluk girişimini yönetime bildirmesi buna tipik bir örnektir. Bu nedenle ihbar, etik açıdan çoğu zaman cesur ve sorumlu bir davranış olarak değerlendirilir.
İspiyonculuk ise bambaşka bir şey. Burada amaç kurumun yararı değil, genellikle kişisel çıkar. Kimi zaman yükselmek, kimi zaman rakibini saf dışı bırakmak, kimi zaman da basit bir intikam için başkalarının davranışlarını ilgili yerlere bildirmek. Bu nedenle de toplumda olumsuz çağrışımlara sahip. Örneğin: Terfi alabilmek için iş arkadaşının küçük bir hatasını yönetime aktarmak. Burada amaç doğruyu savunmak değil; başkasını zora sokarak kendine yol açmak oluyor.
Cerebra olarak, şirketlerde güçlü bir etik kültürün oluşması için çaba gösteriyoruz. Bunu yaparken, çalışanların doğru ve dürüst davranışlar konusunda farkındalığını artırmak amacıyla suistimal önleme, iç soruşturma ve etik & uyum danışmanlığı hizmetleri sunuyoruz. Böylece kurumlarda güvene dayalı, sağlam bir iş ortamının gelişmesine destek oluyoruz.
Sonuç olarak şunu unutmamalıyız: İhbar cesaret ister, ispiyonculuk ise güveni zedeler. Çalışanlarınıza bu ayrımı net biçimde gösterin ve onları cesaretlendirin.