OECD Türkiye Raporu 2026: Yabancı Rüşvetle Mücadelede Neler Eksik?

Haziran 2026’da OECD Rüşvetle Mücadele Çalışma Grubu (Working Group on Bribery), “OECD Anti-Bribery Convention Phase 4 Follow-Up Report on Türkiye” başlıklı takip raporunu yayımladı. Rapor, Türkiye’nin 2024 yılında gerçekleştirilen Faz 4 değerlendirmesinin ardından verilen 71 tavsiyeye ne ölçüde uyduğunu inceliyor.

Sonuç oldukça dikkat çekici. OECD’ye göre Türkiye, 71 tavsiyenin yalnızca 10’unu tamamen, 12’sini kısmen uygularken, 49 tavsiyeyi ise hiç hayata geçirmedi.

Raporun tamamı önemli olmakla birlikte, OECD’nin özellikle üzerinde durduğu birkaç kritik konu bulunuyor.

1. İhbarcı Koruma (Whistleblower Protection) Hâlâ Yok

OECD’nin en sert eleştirilerinden biri, Türkiye’de kamu ve özel sektörü kapsayan kapsamlı bir ihbarcı koruma mevzuatının hâlâ bulunmaması.

Rapor, OECD’nin bu konuda 2007 yılından beri tavsiyede bulunduğunu, buna rağmen bugüne kadar somut bir yasa taslağının dahi hazırlanmadığını belirtiyor. OECD, bu durumun yalnızca ihbar mekanizmalarını değil, yolsuzluk ve yabancı kamu görevlilerine rüşvet suçlarının ortaya çıkarılmasını da ciddi biçimde zayıflattığını vurguluyor.

2. Şirketlerin Cezai Sorumluluğu Konusunda Büyük Boşluk

OECD’nin ikinci öncelikli eleştirisi, şirketlerin cezai sorumluluğuna ilişkin.

Mevcut sistemde tüzel kişilere yönelik yaptırımların büyük ölçüde gerçek kişilerin mahkûmiyetine bağlı olması ve muhasebe suçları bakımından etkin bir şirket sorumluluğu sisteminin bulunmaması, OECD tarafından önemli bir eksiklik olarak değerlendiriliyor. Rapora göre bu konuda çeşitli taslak çalışmalar bulunsa da henüz yürürlüğe giren bir düzenleme bulunmuyor.

3. Yabancı Rüşvet İddiaları Etkin Şekilde Soruşturulmuyor

Belki de raporun en dikkat çekici tespiti uygulamaya ilişkin.

OECD, Türkiye’nin yabancı kamu görevlilerine rüşvet iddialarını soruşturma ve kovuşturma konusunda yeterli çabayı gösteremediğini açık şekilde ifade ediyor. Rapora göre:

• Bilinen yabancı rüşvet iddialarının önemli bir bölümü hiç soruşturulmadı.
• Faz 4 değerlendirmesinden sonra ortaya çıkan yeni iddialar için de yeni soruşturma açılmadı.
• Türkiye’de hâlen yabancı rüşvet suçundan verilmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor.
• Bu suçlara odaklanacak uzmanlaşmış bir savcılık birimi de henüz oluşturulmuş değil.

OECD açısından bu konu, rapordaki en önemli uygulama eksikliği olarak öne çıkıyor.

4. Yabancı Rüşvet İhbarlarının Savcılığa Aktarılmasında Sistem Sorunu

OECD, yabancı rüşvet iddialarının ilgili savcılıklara hızlı ve sistematik şekilde iletilmesini sağlayacak etkili bir mekanizmanın kurulamadığını belirtiyor.

Özellikle farklı kamu kurumlarında ortaya çıkan bilgi ve ihbarların gecikmeden soruşturma makamlarına aktarılmasını sağlayacak koordinasyon eksikliği, raporda tekrar edilen temel sorunlardan biri olarak gösteriliyor.

5. Önleme Mekanizmaları Güçlenmiyor

OECD yalnızca soruşturma süreçlerini değil, önleyici mekanizmaları da eleştiriyor.

Rapora göre Türkiye’de;

• yabancı rüşvet risklerine yönelik ulusal strateji bulunmuyor,
• özel sektöre yönelik uyum (compliance) programları yeterince teşvik edilmiyor,
• dış denetçilere yabancı rüşvetin tespiti konusunda özel rehberlik sağlanmıyor,
• şirketlerin gönüllü bildirim (self-reporting) yapmalarını teşvik edecek mekanizmalar geliştirilmiyor.

Olumlu Gelişmeler de Var

Rapor tamamen olumsuz bir tablo çizmiyor.

OECD, özellikle son iki yılda kamu görevlilerine, vergi müfettişlerine, hâkim ve savcılara yönelik yabancı rüşvet konusunda verilen eğitimleri, Dışişleri Bakanlığı’nın yeni rehberini ve MASAK’ın yabancı rüşvet kaynaklı kara para aklama riskini ulusal risk değerlendirmesine dahil etmesini olumlu gelişmeler arasında gösteriyor. Ancak OECD’ye göre bu adımlar, yapısal ve yasal eksiklikleri gidermek için yeterli değil.

Sonuç

OECD’nin 2026 Türkiye Takip Raporu, yabancı kamu görevlilerine rüşvetle mücadelede mevzuattan çok uygulamaya odaklanan güçlü mesajlar içeriyor.

Rapor, özellikle ihbarcı koruma sistemi, şirketlerin sorumluluğu, yabancı rüşvet iddialarının etkin soruşturulması ve kurumlar arası bilgi paylaşımı konularında Türkiye’nin önemli ilerleme kaydedemediğini ortaya koyuyor.

Buna karşılık, eğitim ve farkındalık faaliyetleri gibi alanlarda belirli gelişmeler kabul edilmekle birlikte, OECD’nin temel beklentisi artık yeni politika belgeleri veya taslak çalışmalar değil; uygulamaya geçmiş yasal düzenlemeler, etkin soruşturmalar ve somut yaptırımlar. Bu yönüyle rapor, yalnızca kamu kurumlarına değil, uluslararası faaliyet gösteren şirketlere de uyum programlarını güçlendirmeleri ve yabancı rüşvet risklerini daha etkin yönetmeleri gerektiğini hatırlatan önemli bir referans niteliği taşıyor.